Te hoge salariseisen en ontbrekende kennis: symptoom van een hardnekkige mismatch op de arbeidsmarkt
De Nederlandse arbeidsmarkt is minder gespannen dan enkele jaren geleden, maar de structurele problemen zijn allerminst verdwenen. Werkgevers hebben nog altijd grote moeite om geschikt personeel te vinden. Tegelijkertijd stellen sollicitanten regelmatig hoge salariseisen, terwijl zij niet beschikken over de gevraagde kennis, vaardigheden of ervaring.
De kern van het probleem? Een hardnekkige mismatch tussen vraag en aanbod.
45 procent van de vacatures moeilijk te vervullen
Uit onderzoek van het UWV onder werkgevers blijkt dat ongeveer 45 procent van de vacatures moeilijk te vervullen is. In 2023 en 2024 lag dat percentage zelfs nog op 53 procent.
Hoewel er dus lichte verbetering zichtbaar is, blijft bijna de helft van de vacatures problematisch.
De spanning is iets afgenomen, maar zijn de structurele knelpunten gebleven. Vooral werkgevers in de bouw, zorg en industrie ervaren aanhoudende tekorten.
Weinig reacties én onvoldoende kwalificaties
Een opvallend gegeven uit het onderzoek:
87 procent van de bedrijven noemt het gebrek aan reacties als belangrijkste reden voor wervingsproblemen.
Maar daar blijft het niet bij. Werkgevers geven ook aan dat:
- Sollicitanten niet beschikken over de juiste vaardigheden
- Specifieke vakkennis ontbreekt
- Er onvoldoende relevante werkervaring is
- Kandidaten niet zelfstandig inzetbaar zijn
En daar komt nog iets bij: de salariseisen liggen vaak hoger dan wat past bij het kennis- en ervaringsniveau van de kandidaat.
Wanneer ambitie de realiteit overstijgt
In een arbeidsmarkt waarin jarenlang werd gesproken over personeelstekorten, hebben veel werkzoekenden hun onderhandelingspositie als sterk ervaren. Dat heeft geleid tot hogere verwachtingen ten aanzien van salaris en arbeidsvoorwaarden.
Maar werkgevers kijken primair naar:
- Directe inzetbaarheid
- Productiviteit
- Opleidingskosten
- Inwerk- en begeleidingsinspanning
- Risico op fouten
Wanneer een sollicitant nog moet worden opgeleid én tegelijkertijd een salaris vraagt dat hoort bij een volledig ingewerkte kracht, ontstaat een spanningsveld.
De werkgever ziet een investering.
De sollicitant ziet een beloning.
Die perceptieverschillen zorgen voor frictie.
Opleiden wordt noodzaak
Omdat geschikte kandidaten schaars blijven, kiest 52 procent van de werkgevers er inmiddels voor om vaker mensen aan te nemen die nog opgeleid moeten worden.
Scholing is vervolgens een logische oplossing als de kandidaten niet voldoen aan de functie-eisen.
Ook werkzoekenden staan daar voor open. Zo is ruim een derde van hen bereid een opleiding naast een nieuwe baan te volgen als dit de kans op werk vergroot.
De realiteit verschuift dus: niet volledige geschiktheid bij aanvang, maar ontwikkelpotentieel wordt doorslaggevend.
Structurele krapte blijft
De verwachting is dat de arbeidsmarktkrapte de komende jaren aanhoudt. Meerdere factoren versterken dit:
- Vergrijzing en pensionering
- Grote maatschappelijke opgaven (woningbouw, energietransitie, defensie)
- Toenemende zorgvraag
- Technologische ontwikkelingen zoals AI
- Mismatch tussen opleidingsprofielen en sectorale vraag
De bouwsector heeft extra mensen nodig voor woningbouw.
De zorg kampt met groeiende personeelstekorten.
De industrie zoekt technisch geschoold personeel.
De vraag groeit – het aanbod sluit niet aan.
De kern: een mismatch tussen waarde en verwachting
Het probleem is dus tweezijdig:
Werkgevers:
- Krijgen te weinig reacties
- Ontvangen sollicitanten die niet voldoen aan functie-eisen
- Worden geconfronteerd met hoge salariseisen
Sollicitanten:
- Onderschatten soms het belang van specifieke vakkennis
- Overschatten hun directe inzetbaarheid
- Baseren salariseisen op algemene marktgeluiden in plaats van functieniveau en kennisniveau.
Hier ontstaat de rode draad van dit spanningsveld:
hoge salariseisen zonder bijpassende kennis en ervaring versterken de mismatch.
De oplossing: investeren in ontwikkeling
Het UWV roept werkgevers nadrukkelijk op te investeren in opleiding en ontwikkeling. Niet alleen om vacatures te vullen, maar ook om toekomstbestendig te blijven.
Bij- en omscholing worden steeds belangrijker door:
- Technologische veranderingen
- Verschuivende functieprofielen
- Verdwijnende beroepen en nieuwe specialisaties
Voor sollicitanten betekent dit:
ambitie moet worden gekoppeld aan bereidheid tot leren.
Voor werkgevers betekent dit:
marktconform belonen én investeren in groeipaden.
Conclusie
De arbeidsmarkt is minder overspannen dan enkele jaren geleden, maar de structurele mismatch blijft. Bijna de helft van de vacatures is moeilijk te vervullen. Kandidaten beschikken niet altijd over de juiste kennis en ervaring, terwijl hun salariseisen soms niet in verhouding staan tot hun inzetbaarheid.
De oplossing ligt niet in lagere ambities of lagere lonen, maar in realistische verwachtingen en gerichte scholing.
Wie waarde wil vragen, moet waarde kunnen leveren – of bereid zijn die te ontwikkelen.
(Bron: UWV)